EN: This newsletter is bilingual (scroll for English/Turkish). Before we explore the rebellion against productivity, I have a physical invitation: I am hosting a 2-hour ecosomatic research workshop this Monday in Moda, Istanbul. Let’s ground these theories into movement.
TR: Bu bülten iki dillidir (İngilizce/Türkçe için kaydırın). Bugün verimliliğe olan başkaldırımızı keşfetmeden önce somut bir davetim var: bu teorileri harekete dökmek için bu Pazartesi Moda’da, 2 saatlik bir ekosomatik araştırmalar atölyesi düzenliyorum, detaylar aşağıda. Buluşmak üzere!
After months of isolation spent focused on writing the theory chapter of my PhD, the concept of ecosomatics, how it had taken shape for me, or rather, how I had been trying to articulate it, slowly started to come into view. After years of reading, research, presentations at conferences, and practice, my effort to make sense of what I do, why, and how is finally bearing fruit. I struggled often throughout this patient process. It was clear that my need to give firmer theoretical grounding to the experience I’d accumulated over 25+ years in dance, as both student and teacher, intersected with my need to understand myself and the world.
So what does “ecosomatic” mean? Perhaps I should start with the word somatic. Emerging from the field of dance and movement, the term “somatic” suddenly became fashionable in recent years, attaching itself to everything: somatic yoga, somatic psychology... and so on. Yet while soma simply means body in Greek, Thomas Hanna chose this word specifically to distinguish it from body as observed from outside, as an object; soma is the body one knows from within, through sensation, as first-person experience. This distinction isn’t new: it traces back to Husserl’s phenomenological distinction between Körper’s the physical, object-body, later developed through Merleau-Ponty’s notion of the lived body. Hanna positioned this as an objection to Cartesian mind-body dualism and to the medical gaze that treats the body as a machine; he formalized the term as a field name in his books Bodies in Revolt (1970) and Somatics (1988). It later evolved into an approach that unified many different methods under one roof, beginning with body awareness and extending into performative and pedagogical domains.
Moshe Feldenkrais, F.M. Alexander, Ida Rolf, G.I. Gurdjieff, and Joseph Pilates are among the best-known names in this field, and each of their paths passed through a bodily crisis of their own. Feldenkrais was a physicist and one of the first Europeans to hold a black belt in judo; he developed his method after a knee injury. F.M. Alexander was an actor who, after losing his voice on stage, developed the Alexander Technique by observing his own patterns of use in front of mirrors. Ida Rolf was a biochemist who developed Rolfing or Structural Integration, drawing on yoga and osteopathy. Gurdjieff was a mystic who used the body as a tool of consciousness through the sacred dances he called Movements and his Fourth Way teaching. Many of them, driven by their own needs while grappling with injuries, drew inspiration from Eastern practices of yoga, chi gong, kung fu, judo, and over time turned the methodologies they developed into tools for body awareness and, beyond that, for self-knowledge.
Looking at my own practice, I began with classical ballet training, and it was only when I encountered a different field that I started to understand the difference between them and what felt good or bad in my own body. This new perspective that came with modern dance made me realize, over time, that I could deconstruct rules and certain fixed patterns. Modern dance, built on classical structures, gradually broke those structures down and evolved into postmodern or contemporary dance, showing me, from a practical standpoint, the search for the new that so many classically trained dancers were undertaking. Knowledge flowed through my body as I danced, with no need for theory first; it was impossible to stop this development. When the right conditions arose, change happened on its own, and I simply followed it. Through the dance festivals I attended and the different teachers and schools I worked with, I witnessed just how varied approaches could be, and began to make space for my own approach to form. Throughout the time I’ve been moving, not sharing this was never even a question — which is how years of teaching, and the work my friends and I created and performed in the field of play, culminating in a 13-year journey with the collective dadans, came to be. My encounters with yoga and chi gong, and passing through the culture of contact improvisation — each of these shaped my existence in a distinct way.
To return to the question of what ecosomatics is: somatic practice transforms into ecosomatics by passing through three revolutionary phases in history. After the Industrial Revolution, in the early 20th century, we see many dancers — even before the term “somatic” existed — turning toward nature, seeking the body’s natural rhythm, and reaching for movements that used natural metaphors to allow for wave-like, organic flow. Isadora Duncan is the first name that comes to mind: someone who freely expressed feelings born in her inner world by bringing them into interaction with the outer world through movement — perhaps the founding figure of modern dance.
“You were wild once. Don’t let them tame you.” Isadora DuncanThis period wasn’t defined by a single name: alongside Isadora Duncan, there was Mary Wigman’s expressionist dance, Émile Jaques-Dalcroze’s work in eurhythmics, and Delsarte’s system built around gesture and affect — all part of the same broader current, one that freed the body from mechanical/academic form and opened it to inner sensation and natural movement.
The second revolutionary rupture arrives in the 1960s-70s with the civil rights and student movements, bringing a search for freedom that includes the body [it would strengthen the piece to also note the intersection between body-oriented psychotherapy — Reich, Lowen’s bioenergetics1 — and the humanistic psychology movement around the Esalen Institute during this period. As the search for freedom unfolded across many domains, the body and dance were profoundly affected too; questions were raised about how decision-making mechanisms function, about power dynamics, about what is political.
The third revolutionary rupture is what researcher Martha Eddy calls somatic activism — occurring after the 2010s, as we come to see somatic practices as tools for both personal and collective transformation, with a critical perspective added to the field. (what I am mostly interested in) In this way, somatic practices evolve beyond being merely a return to nature or a tool for personal liberation into a social justice movement. With ecology added to this, we arrive at the broad, inclusive field we call ecosomatics.
Although the term ecosomatic is quite new, its roots go back much further. Looking through a decolonial lens, even somatic methods themselves were brought to light and recorded into academic or written history by Western dancers and researchers drawing inspiration from body-centered knowledge and approaches found in communities across different geographies, for instance, African-rooted movement knowledge systems or the embodied/ritual practices of indigenous people... In doing so, it’s always necessary to remember where this knowledge came from, how, and its cultural context. I too frequently emphasize the need to bring this local knowledge into the field. Knowledge that has been made to be forgotten, that has been covered over, needs to be remembered; I fully believe that this knowledge lies dormant within the body and in the depths of our consciousness, and that it can be reawakened. Ecosomatics reminds us that the process of knowing the self can only happen in relation to others, and that this becomes possible when we relate to the more-than-human. The interactions and relationships we form as we open outward from inner to outer landscapes through our senses show us that the inner and the outer actually take shape together — so there is no clear separation.
Today, I argue that being ecosomatic is a political stance, because we live, as a society, in a state of bodily disconnection, and most of us aren’t even aware of it. What does bodily disconnection mean? It means being cut off from the senses. It means that, as humans, in a place where our sensory sensitivity should be highly developed, it instead gets suppressed by countless stimuli; that as we’re bombarded by the information age, we continue our lives in a kind of numbness. In human communities where heads have grown large and bodies have all but disappeared, I believe ecosomatic approaches have the power to awaken awareness and transform not just individuals but societies.
Starting from the reminder that everything is interconnected, this approach shows that connecting with our own bodies and senses becomes possible only when we extend our attention not just to nature but to our entire surroundings, the outer world. We might even think of this as a kind of attention practice: to bring awareness into the present moment, we must first attend to attention itself. And when we do this not just mentally but in a way that can be experienced bodily, we arrive at a far more genuine understanding of what interconnectedness actually means.
Interconnectedness naturally takes us beyond a human-centered, or so to say, ego-centered/ anthropocenic understanding, toward an eco-centered one, in which all living beings exist on an equal plane. In this structure without hierarchy, all living beings are interdependent, sustaining their existence in cooperation with one another; no one is superior to another, everything complements everything else, and this mutual exchange and interconnectedness form the central axis of life. Although this understanding runs counter to the Western thinking that has prevailed for nso long, it is now beginning to find its place. We need a new way of thinking, because even as humanity advances through technology and so much else, we are in the midst of major crises. If the necessary steps aren’t taken, it may become difficult to reverse the negative consequences that come with rapid growth. We are, therefore, living through a period of uncertainty — and rather than trying to force this into a controllable structure, perhaps it’s worth exploring ways of moving together with uncertainty, of accepting it as it is.
This is exactly why we need a new pedagogical approach: to reach planetary citizenship. To develop embodied and affective ways of thinking; to awaken inner awareness without limiting ourselves to the cognitive alone, and to approach the world, at a broad scale, as an organism, in service of self-realization. Of course, taking action is an essential part of all this — not remaining in thought, but turning it into action. And this is only possible through redefining and understanding values anew, and therefore through ethics — because it is these values that will lead us into action.
Kinship is an important term here: creating communities that share similar values, grounding ecological thinking in this understanding of kinship. Adopting shared care and empathy is only possible within communities where we bring these into life together. The gatherings for embodied movement via dance and yoga that I’ve held over the years (Love Over Fear), the participatory performance projects (Becoming With, Transcending The Senses, Be Water My Friend, On Relativity), collaborative research project (Multispecies Attunement Fungi lab) workshops on ecosomatic research, and reading groups — are all outputs, all parts, of this same framework.
I’m curious about your thoughts and questions on this post. Please feel free to share with me or with the public in general. I hope that our communities will enrich and deepen in many senses. Thank you.
Doktora tezimin teori bölümünü yazmaya odaklandığım izole ayların ardından, ekosomatik kavramının benim için nasıl şekillendiği -ya da bunu ne şekilde ifade etmeye çalıştığım- yavaş yavaş açığa çıkmaya başladı. Yıllar süren okumalar, araştırmalar, sunumlar ve pratiklerin ardından, neyi, neden ve ne şekilde yaptığımı anlamlandırma çabam meyvelerini veriyor. Sabırla içinden geçtiğim bu süreçte sık sık zorlandım da. 25 yıldan fazla dans geçmişimde hem öğrenci hem eğitmen olarak biriktirdiğim deneyimleri daha sağlam temellere oturtma isteğim; teoride derinleşme ihtiyacımla, kendimi ve dünyayı anlama ihtiyacımla kesişiyordu belli ki.
Peki ekosomatik ne demekti? Belki de somatik kelimesiyle başlamalı. Dans ve hareket alanından çıkan somatik terimi, son yıllarda bir anda moda oldu ve her şeyin başına eklenir hale geldi: somatik yoga, somatik psikoloji… vs. Oysa soma, Yunancada yalnızca beden anlamına gelse de, Thomas Hanna bu kelimeyi özellikle bedenin dışarıdan, nesne olarak gözlemlendiği beden halinden ayırmak için seçti: soma, kişinin kendi içinden, duyumsayarak, birinci şahıs deneyimiyle bildiği bedendir. Bu ayrım aslında yeni değil — Husserl’in fenomenolojisindeki Leib (yaşanan beden) ve Körper (fiziksel, nesne-beden) ayrımına, sonra Merleau-Ponty’nin yaşanan beden kavramına uzanan bir soy ağacı var. Hanna bunu Kartezyen beden-zihin düalizmine, bedeni makine gibi gören tıbbi bakışa bir itiraz olarak konumlandırdı; 1970’te Bodies in Revolt, 1988’de Somatics kitaplarıyla da terimi bir alan adı olarak resmileştirdi. Sonrasında birçok farklı metodu aynı çatı altında birleştiren, bedensel farkındalıkla başlayıp performatif ve pedagojik alanlara da yayılan bir yaklaşıma dönüştü.
Moshe Feldenkrais, F.M. Alexander, Ida Rolf, G.I. Gurdjieff, Joseph Pilates bu alanın en bilinen isimlerinden — ve her birinin yolu kendi bedensel krizinden geçiyor. Feldenkrais fizikçiydi, judoda Avrupa’nın ilk kara kuşaklarından biriydi; bir diz sakatlığı sonrası kendi metodunu geliştirdi. F.M. Alexander bir aktördü, sahnede sesini kaybetmesi üzerine aynalar önünde kendi kullanım örüntülerini gözlemleyerek Alexander Tekniği’ni kurdu. Ida Rolf biyokimyacıydı, yoga ve osteopatiden ilham alarak Rolfing/Yapısal Bütünleşme’yi geliştirdi. Gurdjieff bir mistikti; Hareketler adını verdiği kutsal danslar ve Dördüncü Yol öğretisiyle bedeni bir bilinç aracı olarak kullandı. Birçoğu kendi ihtiyaçları doğrultusunda -sakatlıklarıyla mücadele ederken- Doğu’dan yoga, chi gong, kung fu, judo gibi alanlardan ilham alarak geliştirdikleri metodolojileri, zamanla bedensel farkındalığa ve bunun da ötesinde kendini tanımaya dair birer araç olarak kullandılar.
Kendi pratiğime baktığımda, klasik bale ile başlayan dans eğitimimde, ancak farklı bir alanla tanıştığımda aralarındaki farkı ve bedenime neyin iyi ya da kötü geldiğini anlamaya başladım. Modern dansla birlikte gelen bu yeni bakış açısı, zamanla kuralları ve belli kalıpları yapıbozuma uğratabileceğimi düşündürdü. Klasik yapıları temel alarak gelişen modern dans, zamanla bu yapıları bozarak postmodern/çağdaş dansa evrildi; birçok klasik dans kökenli dansçının yeni olanı arayışını bana pratik bir yerden gösterdi. Teoriye gerek kalmadan, bedenim aracılığıyla dans ederken bilgi akıyordu; gelişimi engellemek mümkün değildi. Doğru koşullar oluştuğunda değişim kendiliğinden gerçekleşiyordu, ben de bunu takip ediyordum. Katıldığım dans festivalleri, çalıştığım farklı eğitmenler ve ekollerle, ne kadar çeşitli yaklaşımlar olabileceğine tanık oldum ve kendi yaklaşımımın oluşmasına alan açmaya başladım. Hareket ettiğim süre boyunca bunları paylaşmamak söz konusu bile değildi; böylece yıllarca ders vermem, arkadaşlarımla yarattığım oyun alanında ürettiklerimiz, sergilediklerimiz: kısaca dadans adlı kolektifle geçen 13 yıllık bir yolculuk ortaya çıktı. Yoga ve chi gong ile tanışmam, kontak doğaçlama kültürünün içinden geçmem; her birinin katkısı varoluşumu ve algılayışımı şekillendirdi.
Ekosomatik nedir sorusuna geri dönecek olursam: somatik, tarihte üç kez devrimsel aşamadan geçerek ekosomatiğe dönüşüyor. Sanayi Devrimi sonrasında, 20. Yüzyılın başlarında, henüz “somatik” terimi kullanılmasa da birçok dansçının doğaya dönmeye, bedendeki doğal ritme ulaşmaya, doğal metaforlar kullanarak dalgasal ve doğal akışa izin veren hareketlere yöneldiğini görüyoruz. Isadora Duncan ilk aklıma gelen isim: iç dünyasında doğan hisleri, hareketleri aracılığıyla dış dünyayla etkileşime sokarak özgürce ifade eden, belki de modern dansın kurucu ismi olarak düşünebileceğimiz biri.Bu dönem yalnız bir isimden ibaret değildi: Isadora Duncan’ın yanı sıra Mary Wigman’ın dışavurumcu dansı, Émile Jaques-Dalcroze’un euritmi çalışması, Delsarte’ın jest ve duygulanım üzerine kurduğu sistem de aynı arayışın parçasıydı — bedeni mekanik/akademik formdan kurtarıp içsel duyuma ve doğal harekete açan geniş bir akım.
İkinci devrimsel kırılma, 1960-70’lerde sivil haklar ve öğrenci hareketleriyle başlayan, bedeni de içine alan özgürlük arayışıyla geliyor. Birçok alanda özgürlük arayışı gerçekleşirken beden ve dans da bundan büyük ölçüde etkileniyor; karar alma mekanizmalarının nasıl işlediğine dair güç dengeleri ve politik olan sorgulanıyor. Üçüncü devrimsel kırılma ise, araştırmacı Martha Eddy’nin deyişiyle somatik aktivizm - 2010’lardan sonra somatik pratikleri hem kişisel hem toplumsal dönüşüm aracı olarak görmemiz ve bu alana eleştirel bir bakış açısının eklemlenmesiyle oluyor. Benim de aslı ilgimi çeken kısım burası, ve böylece somatik, sadece doğaya dönüş ya da kişisel özgürleşme aracı olmaktan öte, sosyal adalet hareketine evriliyor. Buna ekolojinin eklenmesiyle de “ekosomatik” dediğimiz kapsayıcı, geniş alana ulaşıyoruz.
Ekosomatik terimi her ne kadar yeni olsa da, kökenleri oldukça eski. Dekolonyal bir bakışla baktığımızda, somatik metotların kendisi bile farklı coğrafyalardaki toplulukların beden odaklı bilgi ve yaklaşımlarından ilhamla, Batılı dansçılar ve araştırmacılar tarafından ışığa çıkarılıp akademik ya da yazılı tarihe kaydediliyor -örneğin Afrika kökenli hareket bilgisi sistemleri, yerli halkların bedensel/ritüel pratikleri gibi. Bunu yaparken de bu bilgilerin nereden, ne şekilde geldiğini ve kültürel bağlamını her zaman hatırlamak gerekiyor. Ben de bu yerel bilgilerin alana kazandırılması gerekliliği üzerinde sıklıkla duruyorum. Unutturulmuş, üstü örtülmüş bilgilerin hatırlanması gerekiyor; bu bilgilerin bedende ve bilincimizin derinliklerinde uyku modunda olduğuna ve yeniden canlanabileceğine inancım tam. Kendini tanıma sürecinin ancak diğerleriyle ilişki halinde mümkün olabileceğini, more-than-human (insan-ötesi) olanla ilişkilendiğimizde bunun gerçekleşebileceğini ekosomatik bize hatırlatıyor. Duyularımız yoluyla iç manzaralardan dış manzaralara doğru açılırken kurduğumuz etkileşimler ve ilişkiler, iç ve dış olanın aslında birlikte şekillendiğini gösteriyor; dolayısıyla net bir ayrım yok.
Günümüzde ekosomatik olanın politik bir duruş olduğunu savunuyorum; çünkü toplumsal olarak bedensel bir kopukluk içinde yaşıyoruz ve birçoğumuz bunun farkında bile değil. Bedensel kopukluk ne demek? Duyulardan kopuk olmak demek. Duyusal hassasiyetlerimizin gelişkin olması gereken yerde, bunların pek çok uyaranla bastırıldığı; bilgi çağının bombardımanına maruz kalırken bir tür hissizleşme içinde yaşamlarımıza devam ettiğimiz bir gerçek. Kafaların büyüdüğü, bedenlerin neredeyse yok sayıldığı insan topluluklarında farkındalığı uyandırmak üzere, ekosomatik yaklaşımların bireysel olanın ötesinde toplumları dönüştürecek bir gücü olduğunu düşünüyorum. Her şeyin birbiriyle bağlantılı olduğunu hatırlatarak başlayan bu yaklaşım; kendi bedenimiz ve duyularımızla bağ kurmanın, sadece doğayla değil tüm çevremizle, dış dünyayla da dikkatimizi ilişkilendirerek mümkün olduğunu gösteriyor. Aslında bir tür dikkat çalışması olarak da düşünebiliriz bunu: farkındalığı olduğumuz ana getirebilmek için önce dikkate bakmalıyız. Bunu yalnızca zihinsel değil, bedensel olarak deneyimlenebilir bir şekilde yaptığımızda, bağlantısallığın ne demek olduğunun idrakine çok daha gerçekçi bir yerden ulaşıyoruz.
Her şeyin birbiriyle bağlantılı olması (interconnectedness) elbette bizi insan merkezli ve ego merkezli Antroposen anlayışın dışına; ekoloji merkezli, tüm canlıların eşit bir düzlemde yer aldığı bir anlayışa götürüyor. Hiyerarşinin olmadığı bu yapıda tüm canlılar birbirine bağımlı, birbiriyle işbirliği içinde varoluşunu sürdürüyor; biri diğerinden üstün değil, her şey birbirini tamamlıyor ve bu ortaklaşa alışveriş ile bağlantısallık, yaşamın ana eksenini oluşturuyor. Bu anlayış, yıllardır süregelen Batılı düşünceye ters düşse de artık kendine yer edinmeye başlıyor. Yeni bir düşünce yapısına ihtiyacımız var; çünkü insanlık olarak teknolojide ve pek çok alanda ilerliyor olsak da büyük krizlerin ortasındayız. Gerekli adımlar atılmazsa, hızlı büyümeyle birlikte karşılaşacağımız olumsuzlukları tersine çevirmek zorlaşabilir. Dolayısıyla bir belirsizlik döneminden geçiyoruz; bunu kontrol edilebilir bir yapıya kavuşturmaya çalışmak yerine, belki de belirsizliği kabul ederek onunla birlikte hareket etmenin yollarını aramak bir seçenek olabilir.
Yeni bir pedagojik yaklaşıma ihtiyaç duymamızın nedeni de tam olarak bu: gezegen vatandaşlığına (planetary citizenship) ulaşmak için. Bedensel ve duygulanımsal (embodied and affective) düşünme becerilerini geliştirmek; bunu yalnızca bilişsel olanla sınırlamadan içsel farkındalığı uyandırmak ve kendimizi gerçekleştirmek üzere dünyayı geniş ölçekte bir organizma olarak ele almak. Tüm bunlar olurken elbette harekete geçmek de önemli bir kısmı; yani düşüncede kalmayıp eyleme dönüşmesi. Bu da ancak değerlerin yeniden tanımlanması ve anlaşılmasıyla, dolayısıyla etikle mümkün; çünkü bizi eyleme götürecek olan yine bu değerler. Kinship, yani ortakdaşlık, bu anlamda önemli bir terim: benzer değerleri paylaştığımız topluluklar yaratmak, ekolojik düşünceyi bu ortakdaşlık anlayışıyla temellendirmek. Ortak bakım (care) ve empati benimsemek, ancak bunları birlikte hayata geçirdiğimiz topluluklarla mümkün.
Benim de yıllar içinde gerçekleştirdiğim dans ve yoga temelli Love Over Fear buluşmaları, katılımcı performans projeleri, Türlerarası Uyumlanma Mantar Araştırması, Ekosomatik araştırma buluşmaları, okuma grupları — hepsi bu çerçevenin çıktıları, parçaları.
Bu yazı ile ilgili düşüncelerini, ve varsa sorularını merak ediyorum. Topluluklarımızın genişlemesi ve derinleşmesi ile dileği ile…
Reichian bioenergetics roots back to psychoanalyst Wilhelm Reich, who pioneered connecting the mind and body. His student, Alexander Lowen, later built Bioenergetic Analysis in the 1950s. This practice combines talk therapy, breathing, and physical bodywork to release emotional blockages stored as muscle tension.